چگونگی استدلال به وجود امام زمان (عجّل الله تعالی فرجه) با توجه به سوره دخان و قدر

بر پایه برخی روایات،  دوران غیبت صاحب الامر (علیه السلام)، دورانی بسیار سخت از جهت حفظ دین و از جهت معتقد بودن به امام زمان (عجّل الله تعالی فرجه) به عنوان امام موجود و موعود است.از این رو هشدارها و انذارهایی در این باره در منابع روایی وارد شده است. نیز از سویی شیعه قرن‏ها با این آرزو تربیت شده است و منتظر ظهور امام موجود خود است. در این میان عده‏ای که بیشتر اهل سنت هستند قائل به عدم وجود امام و نپذیرفتن ولادت امام مهدی (علیه السلام) در سال 255 هستند. از آنجا که فصل الخطاب در میان مسلمانان قرآن کریم است، لذا بر اساس سوره مبارکه دخان و قدر که محوریت موضوعات آنها مسأله لیله القدر است، به اثبات وجود امام در همه زمان‏ها می‏پردازیم.

 

کلید واژه: وجود امام زمان (علیه السلام)، سوره قدر و دخان، لیله القدر

 

 

مقدمه

اصل مسأله مهدویّت از جمله مشترکات میان شیعه و سنّی است و این اعتقاد در پرتو روایات نبوی (صلّی الله علیه و آله) است[1] که به تواتر آن تصریح شده[2]؛ امّا اکثر اهل سنّت موجودیت موعود آخر الزمان را قبول ندارند و قائل به تولد نیآمدن او هستند.[3] از این رهگذر، قرآن کریم به عنوان متن مورد اتفاق فریقین، می‏تواند همان اعتقاد شیعه را مبنی بر موجود بودن موعود، بازگو نماید. بر این اساس آیاتی مورد استدلال عالمان شیعه در جهت اثبات وجود امام مهدی (علیه السلام)  قرار گرفته است که از این میان، آیات نخستین سوره مبارکه دخان و سوره مبارکه قدر است که در این نوشتار به چگونگی استدلال به این آیات در جهت اثبات وجود امام مهدی (علیه السلام) می‏پردازیم.

 

طرح مسأله

شیعه بر آن است که امام مهدی (علیه السلام)، امامِ موجود است، چه اینکه زمین هیچ‏گاه بدون حجّت خدا خالی نمی‏ماند.[4] برخی از روایاتی که در این باره است را اشاره می‏کنیم:

امام باقر (علیه السلام) فرمودند: «وَ اللَّهِ مَا تَرَكَ اللَّهُ أَرْضاً مُنْذُ قَبَضَ آدَمَ علیه السلام إِلَّا وَ فِيهَا إِمَامٌ يُهْتَدَى بِهِ إِلَى اللَّهِ وَ هُوَ حُجَّتُهُ عَلَى عِبَادِهِ وَ لَا تَبْقَى الْأَرْضُ بِغَيْرِ إِمَامٍ حُجَّةٍ لِلَّهِ عَلَى عِبَادِه‏»[5]

«به خدا سوگند از زمانى كه خداوند، حضرت آدم (علیه السلام) را قبض روح نمود، زمين را بدون امامى كه به وسيله او به سوى خدا هدایت شوند، وانگذارد؛ چون که او حجّت خداوند بر بندگانش است و زمين بدون امامى كه حجّت خدا بر بندگانش باشد، باقی نمی‏ماند»

در این روایت به لزوم همیشگی وجود حجّت خداوند در زمین اشاره شده که پس از زمان حضرت آدم (علیه السلام)، که خود حجّت خداوند متعال بود، پس از او هم همین امر بر قرار است؛ و در واقع حجّت الهی هماره هست؛ چه پیش از خلق، چه همراه خلق و چه پس از خلق.[6] 

در روایتی دیگر به بخشی از فلسفه وجود حجّت خدا بر زمین اشاره شده است؛ امام رضا (علیه السلام) فرمودند: «نَحْنُ حُجَجُ اللَّهِ فِي أَرْضِهِ وَ خُلَفَاؤُهُ فِي عِبَادِهِ ... بِنَا يُمْسِكُ اللَّهُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ أَنْ تَزُولا وَ بِنَا يُنْزِلُ الْغَيْثَ وَ يَنْشُرُ الرَّحْمَةَ لَا تَخْلُو الْأَرْضُ مِنْ قَائِمٍ مِنَّا ظَاهِرٍ أَوْ خَافٍ وَ لَوْ خَلَتْ يَوْماً بِغَيْرِ حُجَّةٍ لَمَاجَتْ بِأَهْلِهَا كَمَا يَمُوجُ الْبَحْرُ بِأَهْلِهِ».[7]

«ما حجّت خدا در روى زمين و خليفه او در ميان بندگان هستيم... به واسطه ما خداوند آسمانها و زمين را از اینکه فرو ریزند، نگه مي‏دارد به واسطه ما باران مى‏بارد و رحمت خدا پراكنده مى‏گردد. زمين از بر پا دارنده حجتی از ما تهی نخواهد بود چه ظاهر و آشكار باشد يا مخفی و پنهان. اگر يك روز خالى از حجّت باشد اهلش را مانند امواج دريا فرو مى‏برد.»

با توجه به این روایت میان اینکه حجّت خدا در زمین، ظاهر باشد و یا غائب از دید مردم، فرقی وجود ندارد.

اما از آنجا که اهل سنّت معتقد به چنین روایاتی نیستند، دیدگاه قرآن را به عنوان یک منبع مورد اتفاق فریقین باید مورد بررسی قرار گیرد که آیا می‏توان از این مائده آسمانی، بدون تکلّف، پی به وجود حجّت خدا بر زمین در همه زمان‏ها برد یا خیر؟!

پیش از پرداختن به عنوان موضوع، بیان مقدمه‏ای در این رابطه سودمند است.

گر چه نام مبارک امام مهدی (علیه السلام) در قرآن ذکر نشده، امّا به این معنی نیست که قرآن از حقیقت "مهدویّت" خالی است چه اینکه با توجه به منابع فریقین، بیش از 120 آیه در این باره در قرآن وجود دارد.[8]

اینکه چرا نام حضرت به صراحت در قرآن نیآمده، همانگونه که نام امام علی (علیه السلام) و هیچ یک از امامان دیگر هم نیآمده است، پرسشی است که امامان (علیهم السلام) پاسخ آن را بیان فرموده‏اند.

دسته‏ای از آیات در قرآن هستند که به اصطلاح مجمل‏اند و نیاز به تفصیل دارند، همچون آیه 45 سوره عنکبوت: (وَأَقِمِ الصَّلَاةَ) و یا آیه 97 سوره آل‏عمران: (وَلِلّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ)؛ زیرا در قرآن نیآمده است که چند رکعت باید نماز خواند و یا اینکه چند بار باید طواف نمود. شیخ طوسی در تفسیر "التبیان" می‏نویسد که تفصیل این دست آیات جز از طریق پیامبر (صلّی الله علیه و آله)، ممکن نیست.[9]

شخصی به نام ابوبصیر به امام صادق (علیه السلام) عرض کرد: مردم (سنی‏ها) می‏گویند چرا نام امام علی (علیه السلام) و اهل‏بیتش (صلوات الله علیهم) در کتاب خدا برده نشده است؟

امام فرمودند: «قُولُوا لَهُمْ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ (صلّی الله علیه و آله) نَزَلَتْ عَلَيْهِ الصَّلَاةُ وَ لَمْ يُسَمِّ اللَّهُ‏ لَهُمْ ثَلَاثاً وَ لَا أَرْبَعاً حَتَّى كَانَ رَسُولُ اللَّهِ (صلّی الله علیه و آله) هُوَ الَّذِي فَسَّرَ ذَلِكَ لَهُمْ؛ وَ نَزَلَتْ عَلَيْهِ الزَّكَاةُ وَ لَمْ يُسَمِّ لَهُمْ مِنْ كُلِّ أَرْبَعِينَ دِرْهَماً دِرْهَمٌ حَتَّى كَانَ رَسُولُ اللَّهِ (صلّی الله علیه و آله) هُوَ الَّذِي فَسَّرَ ذَلِكَ لَهُمْ؛ وَ نَزَلَ الْحَجُّ فَلَمْ يَقُلْ لَهُمْ طُوفُوا أُسْبُوعاً حَتَّى كَانَ رَسُولُ اللَّهِ (صلّی الله علیه و آله) هُوَ الَّذِي فَسَّرَ ذَلِكَ لَهُمْ؛ وَ نَزَلَتْ (أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ) وَ نَزَلَتْ فِي عَلِيٍّ وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَيْنِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلّی الله علیه و آله) فِي عَلِيٍّ: مَنْ كُنْتُ مَوْلَاهُ فَعَلِيٌّ مَوْلَاهُ ... ٍ فَلَوْ سَكَتَ رَسُولُ اللَّهِ (صلّی الله علیه و آله) فَلَمْ يُبَيِّنْ مَنْ أَهْلُ بَيْتِهِ لَادَّعَاهَا آلُ فُلَانٍ وَ آلُ فُلَانٍ وَ لَكِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْزَلَهُ فِي كِتَابِهِ تَصْدِيقاً لِنَبِيِّهِ (صلّی الله علیه و آله)  (إِنَّما يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرا) ...»[10]

«به آنها بگو: آيه‏ نماز، بر پيامبر (صلّى اللَّه عليه و آله) نازل شد و سه یا چهار ركعت بودن آن را خداوند در قرآن بیان نکرد تا اينكه پيامبر (صلّى اللَّه عليه و آله) خود براى مردم بيان كرد و آيه زكات بر آن حضرت نازل شد و بیان نشد كه زكات از هر چهل درهم، يك درهم است، تا اينكه خود پيامبر (صلّى اللَّه عليه و آله) آن را براى مردم شرح داد و آیات حج نازل شد و بیان نشد هفت دور طواف كنيد تا اينكه خود پيامبر (صلّى اللَّه عليه و آله) آن را توضيح دادند. و آيه (أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ) نازل شد و در باره على و حسن و حسين (علیهم السلام) هم نازل شد، سپس پيامبر (صلّى اللَّه عليه و آله) در باره على (عليه السلام) فرمود: هر كه را من مولای او هستم على مولای او است ... اگر پيامبر (صلّى اللَّه عليه و آله) سکوت می‏نمود و در باره اهل بيتش مطلبی بيان نمى‏كرد، آل فلان و آل فلان آن را براى خود ادّعا مى‏كردند، ولى خداى عز و جل براى تصديق پيامبرش بيان آن حضرت را (كه مقصود آل پيامبر است نه آل فلان و فلان) در كتابش نازل فرمود: (خداوند مي‏خواهد ناپاكى را از شما اهل اين خانه ببرد و پاكيزه‏تان كند، پاكيزه كامل)»

بر اساس این روایت و دیگر روایات[11] باید به این نکته اشاره نمود که قرآن برای معرّفی افراد از روش‏های مختلفی استفاده نموده؛ گاهی معرفی به "اسم" است مانند آیه 40 سوره احزاب که نام پیامبر اکرم (صلّى اللَّه عليه و آله) را با اسم مبارکشان می‏برد و او را رسول الله و خاتم پیامبران معرفی می‏نماید؛ گاهی هم معرفی با "عدد" است مانند آیه 12 سوره مائده که نقبای بنی اسرائیل را دوازده نفر معرفی می‏کند و گاهی هم معرفی با صفات و ویژگی‏ها است و قرآن کریم در مسأله امامت و ولایت و نیز مهدویّت و حکومت عدل جهانی، از این شیوه بهره گرفته است. آیاتی مانند آیه 55 سوره مائده: (إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُواْ الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاَةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ)؛ و همین‏گونه آیه اکمال دین[12] و آیه تطهیر[13] از این دست معرفی‏ها محسوب می‏شود.[14]

شناساندن با صفت، بهترین راه معرفی است. این نوع معرفی راه را بر سودجویان می‏بندد؛ زیرا می‏توان نام جعلی درست کرد؛ اما بهره‏ای از صفات، کار آسانی نبوده و قابل جعل نیست. از این رو می‏بینیم در جریان طالوت، خدای متعال بعد از آن که او را به اسم معرفی می‏کند، بلافاصله وی را با صفات و نشانه‏ نیز معرفی می‏کند تا جلوی هر گونه اشتباه احتمالی گرفته شود.[15] از طرفی مصالحی در کار بوده که امامان معصوم (علیهم السلام) به نام ذکر نشوند که می‏توان به محفوظ ماندن قرآن از تحریف اشاره کرد. درست همان علتی که ایجاب کرد آیه اکمال دین در بین آیات تحریم خبائث و آیه تطهیر در بین آیه نساء نبی قرار گیرد تا ضمن ابلاغ پیام به همه حق‏جویان، مانع از دست بردن در قرآن نیز بشود.[16]

 

دلایل قرآنی بر اثبات وجود امام مهدی علیه السلام [17]

به طور کلی می‏توان آیات ذیل را در جهت اثبات وجود حضرت امام مهدی (علیه السلام) استفاده نمود:

1. (تَنَزَّلُ الْمَلائِكَةُ وَ الرُّوحُ فيها بِإِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ كُلِّ أَمْرٍ) ( قدر/ 4)[18]

2. (إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرٌ وَ لِكُلِّ قَوْمٍ هادٍ) (رعد/ 7)

3. (يَوْمَ نَدْعُوا كُلَّ أُناسٍ بِإِمامِهِم)‏ (اسراء/ 71)

از این میان، آیاتی که بیانگر نزول ملائکه در شب قدر است مورد توجه این نوشته است که در دو سوره قدر و دخان آیاتی در این باره وجود دارد.

این آیات عبارتند از:

سوره دخان: حم ﴿1﴾ وَالْكِتَابِ الْمُبِينِ ﴿2﴾ إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةٍ مُّبَارَكَةٍ إِنَّا كُنَّا مُنذِرِينَ ﴿3﴾ فِيهَا يُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍ ﴿4﴾

سوره قدر: إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ ﴿1﴾ وَمَا أَدْرَاكَ مَا لَيْلَةُ الْقَدْرِ ﴿2﴾ لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِّنْ أَلْفِ شَهْرٍ ﴿3﴾ تَنَزَّلُ الْمَلَائِكَةُ وَالرُّوحُ فِيهَا بِإِذْنِ رَبِّهِم مِّن كُلِّ أَمْرٍ ﴿4﴾

محور موضوع این آیات "شب قدر" و "نزول قرآن" در این شب مبارک است.

در روایتی از امام باقر (علیه السلام) چنین آمده است: «يا معشر الشيعة، خاصموا بسورة إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ، تفلجوا، فو الله إنها لحجة الله تبارك و تعالى على الخلق بعد رسول الله (صلى الله عليه و آله)، و إنها لسيدة دينكم، و إنها لغاية علمنا. يا معشر الشيعة، خاصموا ب حم وَ الْكِتابِ الْمُبِينِ إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِي لَيْلَةٍ مُبارَكَةٍ إِنَّا كُنَّا مُنْذِرِينَ، فإنها لولاة الأمر خاصة بعد رسول الله (صلى الله عليه و آله). يا معشر الشيعة، يقول الله تبارك و تعالى: وَ إِنْ مِنْ أُمَّةٍ إِلَّا خَلا فِيها نَذِيرٌ[19]»[20]

 

چگونگی استدلال

علامه طباطبایی (ره) در "المیزان" در تفسیر ذیل آیه نخست سوره قدر، در معنای شب قدر، می‏نویسد: «ظاهرا مراد از قدر، تقدير و اندازه‏گيرى است، پس شب قدر شب اندازه‏گيرى است، خداى تعالى در آن شب حوادث يك سال را يعنى از آن شب تا شب قدر سال آينده را تقدير مى‏كند، زندگى، مرگ، رزق، سعادت، شقاوت و چيزهايى ديگر از اين قبيل را مقدر مى‏سازد، آيه 4 سوره دخان هم كه در وصف شب قدر است بر اين معنا دلالت دارد: (فِيها يُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍ)، چون"فرق"، به معناى جدا سازى و مشخص كردن دو چيز از يكديگر است، و فرق هر امر حكيم جز اين معنا ندارد كه آن امر و آن واقعه‏اى كه بايد رخ دهد را با تقدير و اندازه‏گيرى مشخص سازند.»[21]

در روایات هم همین معنا، یعنی "اندازه‏گیری و تقدیر" آمده است. امام صادق (عليه السّلام) فرمودند: «يَفْرُقُ اللَّهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ مَا كَانَ مِنْ شِدَّةٍ أَوْ رَخَاءٍ أَوْ مَطَرٍ بِقَدْرِ مَا يَشَاءُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ يُقَدِّرَ إِلَى مِثْلِهَا مِنْ قَابِل‏»[22]

«خداوند در شب قدر جدا مى‏كند و مقرّر مى‏سازد هر آنچه از سختى و خوشى و باران است به اندازه‏اى كه خود خواهد، و آن را مقدّر مى‏سازد تا سال آينده».

نیز امام باقر (علیه السلام) می‏فرمایند: «يُقَدَّرُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ كُلُّ شَيْ‏ءٍ يَكُونُ فِي تِلْكَ السَّنَةِ إِلَى مِثْلِهَا مِنْ قَابِلٍ خَيْرٍ وَ شَرٍّ وَ طَاعَةٍ وَ مَعْصِيَةٍ وَ مَوْلُودٍ وَ أَجَلٍ أَوْ رِزْقٍ فَمَا قُدِّرَ فِي تِلْكَ السَّنَةِ وَ قُضِيَ فَهُوَ الْمَحْتُومُ وَ لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فِيهِ الْمَشِيئَةُ»[23]

 

در طول سال، یک شب، شب قدر است و این یک شب در بین شب‏های سال، پنهان است. در قرآن و روایات، شب قدر به طور قطع و صریح تعیین نشده است. در روایات، شب قدر به صورت احتمال و تردید بیان شده است. آنچه از قرآن استفاده می‏شود، این است که شب قدر، در ماه مبارک رمضان واقع شده است. خدای تعالی در سوره بقره، آیه 185 می‏فرماید: (شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِيَ أُنزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ)؛ وقتی این آیه را به آیه اول سوره قدر (إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ) ضمیمه شود، به دست می‏آید که شب قدر، یکی از شب‏های ماه مبارک رمضان است؛ اما اینکه کدام یک از شب‏های آن است، در قرآن چیزی که برآن دلالت کند نیست.

عمده روایات فریقین بر آنند که شب قدر، در همین ماه است، اما مشهور و معروف در روایات اهل بیت (علیهم السلام) این است که شب قدر، یکی از شب‏های 19، 21 و 23 است.[24] دیدگاه معروف اهل سنّت این است که شب 27، شب قدر است.[25]

نکته دیگری که باید به آن اشاره نمود، تکرار شب قدر در هر سال است.  در روایتی چنین آمده است که شخصی از امام صادق (علیه السلام) پرسش نمود که: أَخْبِرْنِي عَنْ لَيْلَةِ الْقَدْرِ كَانَتْ أَوْ تَكُونُ فِي كُلِّ عَامٍ؟ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام): «لَوْ رُفِعَتْ لَيْلَةُ الْقَدْرِ لَرُفِعَ الْقُرْآنُ»[26]  

آيا شب قدر گذشته و يا همه‏ساله هست؟ حضرت فرمودند: «اگر شب قدر از بين برود، و برداشته شود، قرآن هم برداشته مى‏شود.»

مرحوم علامه طباطبایی با توجه به آیه سوم و چهارم سوره دخان می‏نویسد: «از اين استفاده مى‏شود كه شب قدر منحصر در شب نزول قرآن و آن سالى كه قرآن در آن شبش نازل شد نيست، بلكه با تكرر سنوات، آن شب هم مكرر مى‏شود، پس در هر ماه رمضان از هر سال قمرى شب قدرى هست، كه در آن شب امور سال آينده تا شب قدر سال بعد اندازه گيرى و مقدر مى‏شود. براى اينكه اين فرض امكان دارد كه در يكى از شبهاى قدر چهارده قرن گذشته قرآن يكپارچه نازل شده باشد، ولى اين فرض معنا ندارد كه در آن شب حوادث تمامى قرون گذشته و آينده تعيين گردد. علاوه بر اين، كلمه "يفرق" به خاطر اينكه فعل مضارع است استمرار را مى‏رساند، در سوره مورد بحث هم كه فرموده: "شب قدر از هزار ماه بهتر است" و نيز فرموده: " ملائكه در آن شب نازل مى‏شوند" مؤيد اين معنا است. پس وجهى براى تفسير زير نيست كه بعضى كرده و گفته‏اند: شب قدر در تمام دهر فقط يك شب بود، و آن شبى بود كه قرآن در آن نازل گرديد، و ديگر تكرار نمى‏شود. و همچنين تفسير ديگرى كه بعضى كرده و گفته‏اند: تا رسول خدا (صلّی الله علیه و آله) زنده بود شب قدر در هر سال تكرار مى‏شد، و بعد از رحلت آن جناب خدا شب قدر را هم از بين برد ... هيچ يك از اين اقوال درست نيست.»[27] همچنین چون کلمه "تنزّل" در آیه 4 سوره قدر نیز فعل مضارع است، دلالت بر استمرار دارد. افزون بر این، آیه  (سَلامٌ هِيَ حَتَّى مَطْلَعِ الْفَجْر)، جمله اسمیه است و دوام را می‏رساند.[28]

در روایتی ادامه این امر تا روز قیامت دانسته شده است: عن أبي ذر (رضي الله عنه)، قال: قلت: يا رسول الله، ليلة القدر، شي‏ء يكون على عهد الأنبياء ينزل عليهم فيها الأمر، فإذا مضوا رفعت؟ قال: «لا، بل هي إلى يوم القيامة».[29]

 این روایت بیانگر این مطلب است که شب قدر در عهد انبیای پیشین هم بوده و امر بر آنان نازل می‏شده است.

علامه نیز در ادامه پس از آوردن برخی از روایات می‏نویسد: «پس معلوم شد آنچه همه روايات مختلفى كه از ائمه اهل بيت (علیهم السلام) وارد شده در آن اتفاق دارند اين است كه شب قدر تا روز قيامت باقى است، و همه‏ساله تكرار مى‏شود»[30]

مسأله اصلی در این میان، شب قدر و اثبات امامت بر اساس این آیات است. در تفسیر البرهان در رابطه با سوره قدر چنین از قول علي بن إبراهيم بیان شده است: «إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ فهو القرآن أنزل إلى البيت المعمور في ليلة القدر جملة واحدة، و على رسول الله (صلى الله عليه و آله) في طول ثلاث و عشرين سنة وَ ما أَدْراكَ ما لَيْلَةُ الْقَدْرِ و معنى ليلة القدر أن الله تعالى يقدر فيها الآجال و الأرزاق و كل أمر يحدث من موت أو حياة أو خصب أو جدب أو خير أو شر، كما قال الله: فِيها يُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍ  إلى سنة. قوله: تَنَزَّلُ الْمَلائِكَةُ وَ الرُّوحُ فِيها قال: تنزل الملائكة و روح القدس على إمام الزمان، و يدفعون إليه ما قد كتبوه من هذه الأمور. قيل لأبي جعفر (عليه السلام): تعرفون ليلة القدر؟ فقال: «و كيف لا نعرف [ليلة القدر] و الملائكة تطوف بنا فيها!»[31]

در کافی روایاتی وجود دارد که این نکته را می‏رسانند که تقدیرات الهی به اوصیای پیامبر اکرم (صلّی الله علیه و آله) القا می‏گردد و این امر تا روز قیامت ادامه دارد. این روایات، سرپرستان امری که توسط ملائکه و روح نازل می‏شود را امامان دوازدگانه معرفی می‏کنند.[32] در واقع تنها جایگاه نزول ملائکه بر انسان کامل زمان است و از این رو کامل‏ترین انسان، امام معصوم است که محل نزول ملائکه برای دریافت "امر" است. و بر اساس قائده سبر و تقسیم نیز می‏توان کامل‏ترین انسان در حال حاضر را معرفی نمود که مصداق آن نزد شیعه و نزد اندک شماری از اهل سنت امام مهدی (عجّل الله تعالی فرجه) است. نیز اهل کلام با استناد به قاعده لطف، وجود انسان کامل را برای راهنمایی و ارشاد جامعه بشری، ضروری می‏شمارند.[33]

منابع:

 

+ نوشته شده در  دوشنبه دهم آبان ۱۳۹۵ساعت 22:6  توسط محمد  | 

صفحه نخست
پست الکترونیک
آرشیو مطالب
عناوین مطالب وبلاگ

دی ۱۳۹۵
آذر ۱۳۹۵
آبان ۱۳۹۵
اسفند ۱۳۹۴
بهمن ۱۳۹۴
دی ۱۳۹۴

Powered By
  BLOGFA.COM